Przewaga kontraktowa w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

125 Ilość wyświetleń

Czyli dostawcy warzyw i owoców versus supermarkety i przetwórnie.

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

ma pomóc wyeliminować sytuacje, w których podmioty o silnej pozycji na rynku starają się narzucić nierówne warunki współpracy swoim kontrahentom.

Co może zrobić rolnik, inny drobny wytwórca lub pośrednik w handlu produktami rolno-spożywczymi w starciu z potężną hurtownią, supermarketem lub znaczącym przetwórcą owoców i warzyw, gdy ten narzuca nieuczciwe warunki współpracy? Przykładowo bez uzasadnienia wydłuża terminy płatności, obliguje do nieoficjalnego lub oficjalnego uczestniczenia w kampaniach promocyjnych i reklamowych, nakłada dodatkowe obowiązki, niemające związku z główną umową? Oczywiście może się na takie warunki nie godzić. Walczyć w sądzie, powoływać się na ustawę zakazującą stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych, przede wszystkim na przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Jednak od 12 lipca taki drobny przedsiębiorcy otrzyma jeszcze jeden instrument. A przynosi go ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi.

Jej głównym celem jest walka ze zjawiskami polegającymi na wysuwaniu znaczących i często nieuzasadnionych żądań ze strony silniejszych gospodarczo podmiotów, wobec ich znacznie słabszych partnerów. Przykładowo chodzi właśnie o znaczących przetwórców, duże hurtownie i supermarkety, a z drugiej o drobnych producentów rolnych, którzy z uwagi na fakt działania na określonym obszarze, mogą mieć ograniczony krąg potencjalnych odbiorców. Po jednej stronie mamy więc do czynienia z monopolem, a przynajmniej mocno ograniczoną konkurencją, z drugiej z dużą liczbą drobnych dostawców, mających mniejszą siłę przebicia.

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi

Sama ustawa posługuje się pojęciami dostawcy i odbiorcy (art. 5 pkt. 1 i 2). Pierwszy oznacza przedsiębiorcę (w myśl przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów),  który  wytwarza  lub  przetwarza  produkty  rolne  lub spożywcze lub odpłatnie zbywa je nabywcy. Z kolei odbiorca to przedsiębiorca, który bezpośrednio lub pośrednio nabywa od dostawcy produkty rolne lub spożywcze w celu ich sprzedaży, odsprzedaży lub przetworzenia.

Zgodnie z art. 7 przewagą kontraktową jest sytuacja nabywcy względem dostawcy, w której dla dostawcy nie istnieją wystarczające i faktyczne możliwości zbycia produktów rolnych lub spożywczych do innych nabywców oraz występuje znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym na korzyść nabywcy, albo dostawcy względem nabywcy, w której dla nabywcy nie istnieją wystarczające i faktyczne możliwości nabycia produktów rolnych lub spożywczych od innych dostawców oraz występuje znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym na korzyść dostawcy. Wykorzystywanie przewagi kontraktowej jest nieuczciwe, jeżeli jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i zagraża istotnemu interesowi drugiej strony albo narusza taki interes. Wykorzystywanie przewagi kontraktowej w sposób nieuczciwy może w szczególności polegać na:

  • nieuzasadnionym wydłużaniu terminów płatności,
  • nieuzasadnionym rozwiązaniu lub groźbie rozwiązania umowy (np. dotyczącej kontraktacji płodów rolnych),
  • przyznaniu wyłącznie jednej stronie uprawnienia do rozwiązania, odstąpienia lub wypowiedzenia umowy (np. tylko supermarket ma takie prawo względem rolnika),
  • uzależnianiu zawarcia lub kontynuowania umowy od przyjęcia lub spełnienia przez jedną ze stron innego świadczenia, które nie ma z nią związku (np. obowiązkowy udział dostawcy w kampanii reklamowej lub marketingowej odbiorcy).

Przedsiębiorca (rolnik, producent rolny, firma zajmująca się obrotem artykułami spożywczymi, itp.), który będzie miał uzasadnione podejrzenie stosowania wobec niego nieuczciwych praktyk, czyli wykorzystywania powyższej przewagi, będzie mógł złożyć zawiadomienie do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W piśmie firma  musi wskazać podmiot, któremu zarzuca nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej, opis zdarzenia, informacje świadczące o naruszeniu przepisów ustawy oraz swoje dane osobowe. Dodatkowo powinna dołączyć wszystkie dokumenty, które mogą stanowić dowód w sprawie.

Urząd zajmie się sprawą, jeżeli łącznie spełnione będą dwa warunki. Po pierwsze, podmiot, któremu zarzuca się nieuczciwe praktyki, musi dominować gospodarczo. W tym wypadku oznacza to firmę o obrotach na poziomie co najmniej 100 mln zł. (uwzględniane są dane za rok poprzedzający rok wszczęcia postępowania). Po drugie łączna wartość obrotów między dostawcą a odbiorcą (skarżącym i oskarżanym), w którymkolwiek z dwóch lat poprzedzających rok wszczęcia postępowania, musi przekraczać 50 tys. zł.

Jeżeli UOKiK w oparciu o powyższe kryteria rozpocznie postępowanie i ostatecznie zgodzi się z zarzutami, nakaże przedsiębiorcy zaniechanie dalszych nieuczciwych praktyk i przywrócenie stanu zgodnego z przepisami oraz dobrymi obyczajami, a także może na niego nałożyć karę finansową w wysokości do 3 proc. jego obrotu. O tej potencjalnej karze powinni pamiętać wszyscy duzi przedsiębiorcy.

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi została opublikowana w Dzienniku Ustaw z 2017 r., poz. 67. Jej przepisy wejdą w życie 12 lipca 2017 roku.

Poprzedni artykułHRS Prime Week: wygraj weekend dla dwojga
Następny artykułJak małe firmy korzystają z Internetu?
Michał Kołtuniak – absolwent prawa i stosunków międzynarodowych, wykładowca na Wydziale Zarządzania UW. Od kilku lat współpracuje z „Rzeczpospolitą”, publikując artykuły kierowane do małych i średnich firm. Jego zainteresowania dziennikarskie koncentrują się wokół funduszy unijnych, prawa ochrony konkurencji i konsumentów oraz ochrony danych osobowych.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here