Nowe zasady przy określaniu przychodu z działalności gospodarczej

4214

Z początkiem 2015 r. fiskus sięgnął głębiej do kieszeni przedsiębiorców. Obecnie bowiem chce on także mieć swój udział (finansowy rzecz jasna) przy sprzedaży środków trwałych firmy, które nie były ujęte w stosownej ewidencji.

Po przegranej batalii w sądach… zmieniono prawo – oczywiście na niekorzyść podatników.

Mowa tutaj o art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który reguluje kwestię zaliczana do przychodów z działalności gospodarczej sprzedaży składników majątku w niej wykorzystywanych.

Otóż do końca 2014 r. przychodem z działalności gospodarczej były również przychody z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą oraz przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej składników majątku będących m.in. środkami trwałymi, ale ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Taka a nie inna konstrukcja przepisu powodowała problemy interpretacyjne w zakresie określenia, czy np. sprzedaż nieruchomości niemieszkalnej wykorzystywanej w działalności gospodarczej, która jednak nigdy nie została ujęta w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, należało traktować jako przychód z działalności gospodarczej?

Organy podatkowe oczywiście zgodnie tutaj uznawały, że sam fakt wykorzystywania danego składnika majątku w prowadzonej działalności przesądza o tym, że powinien on zostać uznany za środek trwały i wprowadzony do stosownej ewidencji. To, że podatnik tego nie zrobił, nie oznacza, że przy jego sprzedaży nie powstaje przychód z firmy.

Zdaniem podatników jednakże ujęcie takiego składnika majątku w stosownej ewidencji było niezbędne do tego, aby rozpoznać przychód z działalności gospodarczej przy jego sprzedaży, jako że ustawodawca wprost wskazał, że chodzi mu o środki trwałe ujęte w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Spór ten rozstrzygnęły sądy, które przyznały rację podatnikom. Przykładem jest tutaj chociażby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.12.2011 r., sygn. akt II FSK 1151/10, w którym to sąd uznał, że w przytoczonej regulacji ustawodawca określił, na jakich warunkach do przychodu z działalności gospodarczej zalicza się przychód m.in. z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą składników majątku będących środkami trwałymi.

Są to dwie przesłanki, aby o powstaniu przychodu z firmy można było mówić:

  1. Sprzedaż musi dotyczyć środka trwałego
  2. Taki środek trwały musiał zostać ujęty w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Warunki te musiały być spełnione łącznie (nie jest tutaj zatem wystarczające wypełnienie jedynie warunku pierwszego).

Pojawiały się przy tym także wyroki przychylne fiskusowi, niemniej w ostatecznym rozrachunku straciły one większe znaczenie. Docelowo bowiem kwestię tę wyjaśnił skład 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 17.02.2014 r., sygn. akt II FPS 8/13, potwierdzając zaprezentowane wyżej stanowisko.

W uzasadnieniu do wskazanej uchwały czytamy:

„(…)  W konsekwencji, mając na uwadze przedstawione argumenty, stwierdzić należy, że uzasadniona jest teza, iż w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2004 r. nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. “a” ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części lub udziału w nieruchomości, wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą, które nie były ujęte w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, oraz które nie stanowią składników majątku wskazanych w art. 14 ust. 2c tej ustawy.(…)”

W związku z tym NSA ostatecznie przyznał rację podatnikom, wskutek czego sprzedaż składników majątku jedynie w firmie wykorzystywanych, które wprawdzie spełniały definicję środków trwałych, lecz nie były ujęte w stosownej ewidencji, nie powodowała powstania przychodu. Niestety ich radość nie trwała zbyt długo. Skoro bowiem fiskus przegrał z kretesem w omawianej kwestii przed sądami, postanowiono … zmienić prawo tak, aby nie było już wątpliwości, że to jednak organy podatkowe mają rację i przychód z firmy należy tutaj rozpoznać, zaś podatek zapłacić.

Mała zmiana a cieszy … – niestety tylko urzędników.

Otóż znowelizowane z dniem 01 stycznia 2015 r. przepisy wskazują, że przychodem z firmy są także przychody z odpłatnego zbycia składników majątku będących środkami trwałymi albo wartościami niematerialnymi i prawnymi, podlegającymi ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, czy składnikami majątku, które ze względu na przewidywany okres używania równy lub krótszy niż rok nie zostały zaliczone do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych, wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą.

Warto wiedzieć:
Wpis do ewidencji środków trwałych przesądza jedynie o możliwości dokonywania odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych czy wartości niematerialnych i prawnych. Nie decyduje on jednak o tym, czy dany składnik majątku stanowi środek trwały.

Poprzez, zdaje się, niewielką zmianę przepisów, a więc (mówiąc w uproszczeniu) zastąpienie zapisu „ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych” zapisem o „wykorzystywaniu na potrzeby związane z działalnością gospodarczą”, ustawodawca diametralnie zmienił sytuację podatników. Zgodnie z obecnymi przepisami bowiem sam fakt wykorzystywana danego składnika majątku w prowadzonej działalności gospodarczej zdaje się przesądzać o tym, że przy jego sprzedaży należy rozpoznać przychód z firmy. Odpowiednie regulacje w tym zakresie znalazły się oczywiście także w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (a więc o ryczałcie ewidencjonowanym).

Przykład

Pan Piotr prowadzi działalność gospodarczą w zakresie mechaniki pojazdowej. Usługi wykonuje w garażu kupionym w latach 90-tych prywatnie (jeszcze zanim otworzył firmę), którego nigdy nie uznał za środek trwały swojej firmy.

Jeżeli garaż ten sprzedałby w roku 2014, w podatku dochodowym nie powstałby przychód z działalności gospodarczej z uwagi na to, że wskazany składnik majątku nie był wprowadzony do ewidencji środków trwałych (mówiąc na marginesie przychód ten w ogóle by nie powstał, gdyż nawet sprzedaż poza działalnością gospodarczą nie byłaby opodatkowana z uwagi na stosunkowo długi okres czasu, w którym Pan Piotr był właścicielem garażu, znacznie przekraczający 5 lat).

Jeżeli natomiast do sprzedaży doszłoby w roku 2015, uzyskany z tego tytułu przychód stanowiłby przychód z działalności gospodarczej, który trzeba by opodatkować.

Fiskus potwierdza

Mimo, że nowe regulacje obowiązują od stosunkowo niedawna, pojawiła się już pierwsza interpretacja podatkowa właśnie w zakresie opodatkowania sprzedaży składników majątku jedynie wykorzystywanych w firmie, które nie zostały uznane za środki trwałe. Wydał ją w dniu 19.02.2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach (nr IBPBI/1/415-1413/14/KB).

W interpretacji tej organ podatkowy wskazał, że omawiana zmiana przepisów ma charakter jedynie doprecyzowujący, z czym trudno się zgodzić, gdyż jest to zmiana diametralna, niosąca ze sobą odwrotne do dotychczasowych skutki finansowe dla podatników (nakazując opodatkować w ramach prowadzonej firmy sprzedaż, która do tej pory była z takich przychodów wyłączona).

Jak czytamy w interpretacji: „(…)  przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają zatem możliwości uznania danego składnika majątku za środek trwały od ujęcia go w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych ani też dokonywania jego amortyzacji (zwłaszcza, że część środków trwałych objęta jest ustawowym wyłączeniem z amortyzacji podatkowej).(…)

Biorąc pod uwagę cyt. wyżej przepisy stwierdzić należy, że w sytuacji, w której Wnioskodawczyni po 31 grudnia 2014 r. dokonana odpłatnego zbycia składnika majątku spełniającego kryteria środka trwałego podlegającego ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, to do przychodu uzyskanego z tego tytułu znajdzie zastosowanie art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2015 r. niezależnie od tego, od kiedy Wnioskodawczyni wykorzystuje ten składnik majątku w działalności gospodarczej, od tego kiedy go nabyła, jak również od tego czy wprowadziła go, czy też nie do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.(…)”

Środek trwały, czyli co?

Wyjaśnienia pojęć środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych należy szukać w art. 22a – 22c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Mówiąc w uproszczeniu, w odniesieniu do środków trwałych, są to wszelkiego rodzaju ruchomości jak i nieruchomości stanowiące własność lub współwłasność podatnika, które zostały przez niego nabyte (zarówno w sposób odpłatny jak i nieodpłatny) lub wytworzenie we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia ich do używania (o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok), które mają być wykorzystywane w prowadzonej firmie bądź oddane od używania innemu podmiotowi na podstawie umowy najmu, dzierżawy czy leasingu.

Konkludując sprzedaż w roku 2015 składników majątku wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej, które spełniają definicję środków trwałych, bez względu na datę ich nabycia bądź wytworzenia, jak też to, czy zostały ujęte w ewidencji środków trwałych, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym jako przychód z firmy.

Art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym do końca 2014 r. Art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2015 r.
Przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą oraz przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej składników majątku będących:a)  środkami trwałymi,b)  składnikami majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa ustalona zgodnie z art. 22g nie przekracza 1.500 zł,c)  wartościami niematerialnymi i prawnymi- ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym także przychody z odpłatnego zbycia składników majątku wymienionych w lit. b, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego lub udziału w takim prawie nieujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem ust. 2c; przy określaniu wysokości przychodów przepisy ust. 1 i art. 19 stosuje się odpowiednio;  Przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia składników majątku będących:a)  środkami trwałymi albo wartościami niematerialnymi i prawnymi, podlegającymi ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,b)  składnikami majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa ustalona zgodnie z art. 22g nie przekracza 1500 zł,c)  składnikami majątku, które ze względu na przewidywany okres używania równy lub krótszy niż rok nie zostały zaliczone do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych,d)  składnikami majątku stanowiącymi spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego lub udział w takim prawie, które zgodnie z art. 22n ust. 3 nie podlegają ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych- wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą lub przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej, z zastrzeżeniem ust. 2c; przy określaniu wysokości przychodów przepisy ust. 1 i art. 19 stosuje się odpowiednio; 

 

Poprzedni artykułBy wespół zespół moc wzmóc
Następny artykułDo własnego biznesu przez korporację
Absolwent Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu. Były pracownik urzędu skarbowego, a obecnie doradca podatkowy współpracujący z biurami rachunkowymi w zakresie wyjaśniania problematyki podatkowej dotykającej firm z sektora MŚP. Autor licznych artykułów w dziale podatkowym serwisu eGospodarka.pl oraz czynny użytkownik/ekspert udzielający odpowiedzi na forum tego serwisu, głównie w zakresie problemów podatkowych.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz komentarz
Wpisz imię