Czy współmałżonek odpowie za firmowe długi?

2745

Tytułowe pytanie jest bardzo aktualne, gdy mąż albo żona nie może regulować zobowiązań związanych z jednoosobową działalnością gospodarczą.

W opisywanej sytuacji współmałżonkowie obawiają się, że ich majątek uzyskany przed ślubem również posłuży do zaspokojenia długów firmy. Tak pesymistyczny scenariusz na szczęście nie jest możliwy. Osoby pozostające w związku małżeńskim z przedsiębiorcą muszą jednak pamiętać, że podobna ochrona przed egzekucją komorniczą nie zawsze dotyczy wspólnie zakupionych przedmiotów …

Majątki męża i żony mogą być zupełnie rozdzielone

Na wstępie warto przypomnieć, że ustawowy ustrój majątkowy zakłada istnienie dwóch majątków osobistych małżonków oraz majątku wspólnego (dorobkowego). W skład majątku wspólnego wchodzą:

  • przedmioty nabyte po ślubie
  • wypłacone wynagrodzenia za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej małżonków
  • dochody z majątku wspólnego i osobistego
  • środki przechowywane na rachunkach emerytalnych małżonków

Do majątku osobistego można zaliczyć między innymi:

  • przedmioty, które dana osoba nabyła przed ślubem
  • niewypłacone wynagrodzenie za pracę
  • przedmioty zaspokajające osobiste potrzeby (przykłady: odzież, biżuteria)
  • przedmioty uzyskane na wskutek zapisu, dziedziczenia lub darowizny
  • prawa, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie (np. prawo do alimentów)
  • prawa autorskie i prawa pokrewne oraz prawa własności przemysłowej
  • przedmioty oraz prawa nabyte w zamian za część majątku osobistego

Ustawowy ustrój majątkowy, który został uregulowany w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (KRIO) może być swobodnie zmieniany na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej (potocznie zwanej intercyzą). Osoby decydujące się na podpisanie intercyzy najczęściej likwidują wspólny majątek. Dzięki temu każdy z małżonków zyskuje niezależność w zaciąganiu i spłacie zobowiązań. Warto jednak wiedzieć, że zmiany wynikające z intercyzy mają zastosowanie tylko w stosunku do długów, które powstały po zawarciu takiej umowy.

Zgoda współmałżonka jest bardzo istotna …

Po likwidacji wspólnego majątku małżonek przedsiębiorcy nie jest narażony na problemy związane ze spłatą zobowiązań handlowych lub kredytowych. W mniej komfortowej sytuacji znajdują się osoby, które nie podpisały intercyzy. Zakres ich odpowiedzialności określa kodeks rodzinny i opiekuńczy. Przepisy KRIO mówią, że firmowe długi, które zostały zaciągnięte za zgodą współmałżonka powinny być egzekwowane z osobistego majątku przedsiębiorcy oraz całości majątku wspólnego. Jeżeli małżonek przedsiębiorcy nie udzielił pisemnej zgody na transakcję to wierzyciel może domagać się zaspokojenia swoich roszczeń z:

  • majątku osobistego małżonka – przedsiębiorcy oraz jego dochodów za pracę lub inną działalność zarobkową
  • dochodów przedsiębiorcy uzyskanych z praw autorskich i praw pokrewnych oraz praw własności przemysłowej
  • składników majątku przedsiębiorstwa (np. samochodu firmowego)
  • udziału przedsiębiorcy, który powstał po podziale majątku wspólnego (o ile sąd na wniosek wierzyciela wcześniej ustanowił rozdzielność majątkową)

Warto nadmienić, że w opisywanej sytuacji sądy dość rzadko dokonują podziału majątku wspólnego (patrz ostatni podpunkt). Takie rozwiązanie jest stosowane, jeżeli inny sposób egzekucji nie pozwoli wierzycielowi na pełne zaspokojenie jego roszczeń.

Uwaga: fiskus stosuje nieco inne reguły

Odrębne zasady odpowiedzialności za długi małżonka – przedsiębiorcy dotyczą podatków oraz składek ZUS. W odniesieniu do tych świadczeń stosowane są przepisy ustawy ordynacja podatkowa. Zgodnie z nimi egzekucja zaległych wpłat dla fiskusa i ZUS-u dotyczy majątku osobistego przedsiębiorcy oraz majątku wspólnego. Dzięki intercyzie zakres odpowiedzialności za podatki i składki ZUS może być ograniczony do osobistego majątku małżonka, która prowadzi działalność gospodarczą (z uwzględnieniem wyjątku opisanego poniżej).

Pierwsze odstępstwo od wspomnianej reguły dotyczy wspólnego rozliczenia w ramach PIT. Każda z osób decydujących się na takie rozwiązanie odpowiada w sposób solidarny (zarówno swoim majątkiem osobistym jak i majątkiem wspólnym). Identyczna zasada jest stosowana jeśli małżonek pomagał mężowi albo żonie w prowadzeniu firmy. Wówczas solidarna odpowiedzialność osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej za podatki i składki ZUS ogranicza się do wartości osiągniętych korzyści (np. wynagrodzenia za pracę). Trzeba również nadmienić, że ustanowienie intercyzy nie wpływa na zobowiązania małżonka wynikające z pomocy w prowadzeniu firmy.

Poprzedni artykułZawieranie i rozwiązywanie umowy o pracę
Następny artykułUmowa o dzieło, a zlecenie oczami ZUS-u
Andrzej Prajsnar - absolwent ekonomii, który od 2011 roku zajmuje się tematyką związaną z rynkiem mieszkaniowym, bankowością i finansami osobistymi. Jako dziennikarz i analityk finansowy jest stałym współpracownikiem trzech portali: eBroker.pl, RynekPierwotny.pl oraz Dominium.pl. Przedruki i cytowania jego artykułów znalazły się w wielu czołowych mediach (przykłady: Rzeczpospolita, Gazeta Wyborcza, Gazeta Bankowa, Onet.pl, Interia.pl, Money.pl, Bankier.pl).

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz komentarz
Wpisz imię