Krempna

zdjęcie autora - Szymon Podróżnik - szymonpodroznik.pl

Szymon Podróżnik - Autor książki "Tryptyk z podróży". W podróży najbardziej ceni sobie spotkania. Poznawanie tego, jak żyją, myślą i w jaki sposób patrzą ludzie z innych krańców świata, pozwala mu poczuć, że naprawdę jest w podróży.

Krempna – malownicza miejscowość nad Wisłoką

Krempna to serce Beskidu Niskiego. Bądźcie jednak spokojni, centrum najdzikszych polskich gór nie jest pełne turystów. Z pewnością odnajdziecie ciszę, a klimat łemkowszczyzny zachęci Was do ruszenia na szlak i poznania tego ciekawego rejonu.

Położona nad Wisłoką, wieś Krempna, powstała prawdopodobnie już pod koniec XV wieku. Swoją nazwę wzięła od słowa kram, jako że właśnie tutaj wędrowni kupcy mieli rozkładać własne kramy. Inna teoria jednak głosi, że nazwa wzięła swój rodowód od słowa krępy, które miało określać budowę ciała tutejszych mieszkańców. Dziś określenie, która wersja jest bardziej prawdopodobna, wydaje się niemożliwe.
W historii Krempna zasłynęła jako jeden z ważniejszych ośrodków kamieniarstwa, wyrabiano tu m.in. krzyże przydrożne, ale także przedmioty użytkowe.

Jednym z najcenniejszych zabytków Krempnej jest greckokatolicka cerkiew pw. śś. Kosmy i Damiana datowana na rok 1772 lub 1778. Architekci jednak po konstrukcji datują cerkiew na wiek XVII, a nawet w XVI. Wobec tego wydaje się, że data 1778 odnosi się jedynie do przebudowy starego kościoła. Cerkiew była gruntownie remontowana dwa razy; w 1893 i w 1930 roku. W środku znajduje się bardzo ciekawy ikonostas z 1835 roku. Ma on potrójną budowę; na jednej ścianie znajduje się motyw Deesis, a w przedsionku, na co warto zwrócić uwagę, jest figura Matki Bożej, która posiada prawdziwe włosy. Architektura tej cerkwi jest typową dla całej zachodniej Łemkowszczyzny. Jej cechami charakterystycznymi jest pochylenie prezbiterium. Można się jedynie domyślać, że wynika to ze zbudowania budowli na słabych gruntach.

W Krempnej znajduje się również główna siedziba Magurskiego Parku Narodowego wraz z Muzeum Magurskiego Parku Narodowego. Jest to jeden z 23 parków narodowych na terenie Polski, utworzony został 24 listopada 1994 i rozciąga się na obszarze 194,39 km². Otulina parku znajduje się na dodatkowej powierzchni 226,97 km². Prawie 90 procent parku leży na terenie województwa podkarpackiego, a 10 procent na terenie województwa małopolskiego, w samym środku Beskidu Niskiego. Jego teren obejmuje pasmo Magury Wątkowskiej i część dorzecza Wisłoki. Został objęty ochroną ze względu na wyjątkową rolę – jest niejako mostem łączącym inne chronione obszary Karpat Wschodnich i Zachodnich. Nazywa się go obszarem przejściowym pomiędzy tymi dwoma pasmami. Zdecydowaną większość (ponad 90 procent) stanowią lasy, a poza nimi wyróżnia się pastwiska i torfowiska. Ścisła ochrona obejmuje obszar: Magury Wątkowskiej (1189 ha), Kamienia (378 ha) i Zimnej Wody (841 ha).
Warto zwrócić uwagę, że w parku występuje około 800 gatunków roślin oraz około 200 gatunków zwierząt, w tym m.in.: wilk szary, ryś euroazjatycki, niedźwiedź brunatny, łoś euroazjatycki, wydra europejska, bóbr europejski i jeleń szlachetny.

W niedalekiej odległości od centrum wsi znajduje się cmentarz wojskowy nr 6 z I wojny światowej z zupełnie niezwykłym pomnikiem zaprojektowanym przez Dusana Jurkovica. Kiedy wejdziecie na cmentarz, Wasz wzrok przykuje od razu ogromny kamienny okrąg i znajdujące się nim dwa cytaty:

„Choć umarliście – żyjecie w pamięci, w miłości i w błogosławieństwie pokoju”

„Walczyliśmy pierś w pierś, zmartwychwstaniemy ramię w ramię”

Jak w większości takich cmentarzy na terenie Beskidu Niskiego, pochowani są tu żołnierze armii austro-węgierskich i rosyjskich. W tym miejscu byli to w większości żołnierze ranni w walkach o utrzymanie pozycji nad Wisłoką zimą 1914 roku, a także ci, którzy zmarli w prowizorycznym szpitalu polowym, który znajdował się w domach.

Cmentarz jest obiektem Szlaku Frontu Wschodniego I Wojny Światowej na obszarze województwa podkarpackiego.

Jednak do Krempnej najlepiej przyjechać po to, by stąd wyruszyć w trasę po Beskidzie Niskim. Spora jak na wieś liczba połączeń autobusowych (m.in. Jasło, Żmigród, Grab, Polany) oraz liczne szlaki piesze okalające Krempną sprawiają, że to idealne miejsce na rozpoczęcie przygody z górami.

– Szlak zielony – szosą na południe do Grabia
Trasa ta umożliwia dostanie się do pasma granicznego, gdzie następuje połączenie z innymi, ciekawymi szlakami (do Radocyny, Koniecznej i Wysowej). Jest to łagodna i spokojna droga, która zaczyna się i kończy asfaltową drogą, potem jednak dochodzimy do pięknych, malowniczo położonych polan, które znajdują się na miejscu nieistniejącej już wioski – Żydowskie. Warto przystanąć tu na chwilę, obejrzeć cmentarz oraz kilka ładnych kapliczek i krzyży. Następnie droga wiedzie ku szczytowi Wysoki (656 m n.p.m.) na którym również znajduje się rozległa polana. Dalej, opuszczając teren Magurskiego Parku Narodowego, mijamy kolejną nieistniejącą już wioskę Ożenną i dochodzimy do Grabia, skąd możemy ruszyć dalej, na wschód w kierunku Barwinka i na zachód do Radocyny.

– Szlak zielony – na północ do góry Kamień (714 m.), a w całości: Kąty – Kamień (714 m n.p.m.) – Krempna – Wysokie (657 m n.p.m.) – Bożenna

– Szlak żółty – do miejsca straceń na Przełęczy Hałbowskiej, a w całości: Mrukowa – Kaplica pod Trzema Kopcami – Kotań – Przełęcz Hałbowska – Krempna
Wybierając się na tę wycieczkę warto zakończyć ją właśnie na Przełęczy Hałbowskiej, bo z tym miejscem, między szczytami Kamienia i Kolanina, wiąże się inna ważna historia. Z przełęczy wchodzimy w las szlakiem żółtym (w kierunku Krempnej), a po kilkudziesięciu metrach doprowadza on nas do pomnika na miejscu straceń.

Właśnie tutaj, 7 lipca 1942 roku, hitlerowcy dokonali egzekucji 1250 Żydów przywiezionych z getta w Nowym Żmigrodzie. Historia Beskidu Niskiego  od dawna była pełna różnych kultur i narodów pośród których nie brakowało Żydów. W czasie II wojny światowej byli oni gromadzeni w gettach, między innymi w Nowym Żmigrodzie, gdzie znaleźli się Żydzi zamieszkujący tereny Beskidu Niskiego. Używając fortelu przesiedlenia mieszkańców getta, hitlerowcy wywieźli wszystkich Żydów i przetransportowali na Przełęcz Hałbowską, gdzie dokonali egzekucji. Zwłoki spoczywają w zbiorowej mogile. Wykonali ją członkowie rodzin, którzy przeżyli wojnę. W okolicy możemy odnaleźć kamienną inskrypcję na której znajdują się nazwiska pomordowanych w języku hebrajskim, polskim i angielskim.

Krempna z różnorodnościami, które nam proponuje powinna zadowolić większość turystów. Dla miłośników spokoju i zacisza proponuje sieć szlaków pieszych, tym którzy kochają historię daje możliwość namacalnego spotkania z obiektami z I i II wojny światowej. Miłośnicy roślin i zwierząt z chęcią odwiedzą Muzeum Magurskiego Parku Narodowego. W tym wszystkim Krempna, jak na wieś Beskidu Niskiego, jest dość dobrze zorganizowana, posiada mały zalew nad Wisłoką, stadninę koni i kilka innych atrakcji, które z pewnością umilą Wasz pobyt w Beskidzie Niskim.

Wszystkie zdjęcia, za wyjątkiem zdjęć zwierząt oraz cerkwi w Krempnej, które są na licencji creative commons, należą do autora strony szymonpodroznik.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, powielanie i wykorzystywanie zdjęć bez zgody autora zabronione.

POWRÓT ODKRYJ KOLEJNE >